കേരളത്തിന്റെ പാരമ്പര്യവും സംസ്കാരവും കൂട്ടായ്മയും ഏറ്റവും മനോഹരമായി പ്രതിഫലിക്കുന്ന ദിനമാണ് തിരുവോണം. പഞ്ഞമാസം പിന്നിട്ട് ചിങ്ങമാസം എത്തുമ്പോൾ മലയാളിയുടെ മനസിൽ ഉണരുന്ന ഓണാഘോഷങ്ങൾക്ക് ഇന്ന് പൂർണതയാകുന്നു. പൂക്കളവും ഓണക്കോടിയും ഓണസദ്യയും കുടുംബസംഗമങ്ങളും ഓണക്കളികളും നിറയുന്ന തിരുവോണം മലയാളികൾക്ക് ഒരു ആഘോഷദിനം മാത്രമല്ല, നാടിനെയും നാട്ടുവഴക്കങ്ങളെയും ഓർമകളെയും ചേർത്തുപിടിക്കുന്ന ദിനം കൂടിയാണ് തിരുവോണം.
അത്തം നാൾ മുതൽ ആരംഭിക്കുന്ന ഓണാഘോഷത്തിന്റെ പത്താം ദിവസമാണ് തിരുവോണം. അത്തം, ചിത്തിര, ചോതി, വിശാഖം, അനിഴം, തൃക്കേട്ട, മൂലം, പൂരാടം, ഉത്രാടം എന്നിവ പിന്നിട്ടാണ് തിരുവോണം എത്തുന്നത്. ഓരോ ദിവസത്തിനും അതിന്റേതായ ആചാരങ്ങളും ആഘോഷരീതികളുമുണ്ട്. അത്തം മുതൽ വീടുകളുടെ മുറ്റത്ത് ഒരുക്കുന്ന പൂക്കളങ്ങൾ ദിവസങ്ങൾ കഴിയുന്തോറും വലുതാകുന്നു. തിരുവോണ ദിവസം പൂക്കളത്തിന് പൂർണത നൽകുന്നതാണ് പതിവ്. പഴയകാലത്ത് നാട്ടിൻപുറങ്ങളിൽ കുട്ടികളും മുതിർന്നവരും ചേർന്ന് പൂക്കൾ ശേഖരിച്ചാണ് പൂക്കളം ഒരുക്കിയിരുന്നത്. ഇന്ന് പൂക്കടകളിൽ നിന്ന് വിവിധതരം പൂക്കൾ വാങ്ങി മനോഹരമായ ഡിസൈനുകളിൽ പൂക്കളം ഒരുക്കുന്ന രീതിയും വ്യാപകമാണ്.
തിരുവോണത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഐതിഹ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് മഹാബലി രാജാവിനോടാണ്. മഹാബലിയുടെ ഭരണകാലത്ത് കേരളം സമൃദ്ധിയുടെയും സമത്വത്തിന്റെയും സന്തോഷത്തിന്റെയും നാടായിരുന്നുവെന്നാണ് ഐതിഹ്യം. ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ ഉയർച്ചതാഴ്ചകളില്ലാതെ എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചിരുന്ന ആ കാലത്തെ ഓർമപ്പെടുത്തുന്നതാണ് ഓണാഘോഷം എന്ന വിശ്വാസം. വാമനന്റെ രൂപത്തിലെത്തിയ മഹാവിഷ്ണുവിന് മഹാബലി മൂന്ന് അടി മണ്ണ് ദാനം ചെയ്തതും തുടർന്ന് മഹാബലി പാതാളത്തിലേക്ക് പോകേണ്ടിവന്നതുമാണ് പുരാണകഥ. എന്നാൽ തന്റെ പ്രജകളെ കാണാൻ വർഷത്തിലൊരിക്കൽ ഭൂമിയിലേക്ക് തിരിച്ചുവരാൻ മഹാബലിക്ക് അനുവാദം ലഭിച്ചുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. അങ്ങനെ മഹാബലി തന്റെ പ്രജകളെ കാണാൻ എത്തുന്ന ദിവസമാണ് തിരുവോണം എന്ന സങ്കൽപ്പം മലയാളികളുടെ ഓണാഘോഷത്തിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
